{"id":40395,"date":"2021-11-23T15:24:53","date_gmt":"2021-11-23T20:24:53","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mastercam.com\/news\/blog\/czym-jest-obrobka-szwajcarska\/"},"modified":"2026-01-16T11:33:52","modified_gmt":"2026-01-16T16:33:52","slug":"czym-jest-obrobka-szwajcarska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mastercam.com\/pl\/community\/blog\/czym-jest-obrobka-szwajcarska\/","title":{"rendered":"Czym jest obr\u00f3bka szwajcarska?"},"content":{"rendered":"\n

Obr\u00f3bka szwajcarska jest podobna do konwencjonalnego toczenia na tokarce, ale r\u00f3\u017cnica polega na sposobie przemieszczania i podparcia materia\u0142u. Standardowa tokarka ze sta\u0142ym wrzeciennikiem jest przeznaczona wy\u0142\u0105cznie do obracania materia\u0142u podstawowego; poza jego obrotem, materia\u0142 jest idealnie nieruchomy w tulei zaciskowej. Narz\u0119dzie tn\u0105ce to cz\u0119\u015b\u0107, kt\u00f3ra porusza si\u0119 po materiale w celu wykonania odpowiednich ci\u0119\u0107. W przypadku obr\u00f3bki szwajcarskiej<\/a> materia\u0142 przechodzi przez przesuwny wrzeciennik i tulej\u0119 prowadz\u0105c\u0105, przesuwaj\u0105c si\u0119 wzd\u0142u\u017c osi wzd\u0142u\u017cnej maszyny. Dlaczego ta r\u00f3\u017cnica jest wa\u017cna? <\/p>\n\n

Historia tokarek szwajcarskich<\/h2>\n\n

Chocia\u017c szwajcarska obr\u00f3bka skrawaniem sta\u0142a si\u0119 modnym terminem dopiero w ci\u0105gu ostatniej dekady, w rzeczywisto\u015bci zosta\u0142a opracowana w Szwajcarii w latach 70-tych XIX wieku jako rozwi\u0105zanie dla przemys\u0142u zegarmistrzowskiego. Wynalazca Jakob Schweizer stworzy\u0142 tokark\u0119 z przesuwnym wrzeciennikiem, pr\u00f3buj\u0105c znale\u017a\u0107 bardziej wydajny spos\u00f3b na produkcj\u0119 cienkich cz\u0119\u015bci potrzebnych do jego zegark\u00f3w. Jego urz\u0105dzenie jest jednym z powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych najs\u0142ynniejszy na \u015bwiecie producent zegark\u00f3w, Rolex, pochodzi ze Szwajcarii. W ci\u0105gu dekady od stworzenia szwajcarskiej maszyny przez Schweizera, jego pomys\u0142 by\u0142 produkowany masowo i rozprzestrzeni\u0142 si\u0119 na ca\u0142ym \u015bwiecie. Dzisiejsze szwajcarskie maszyny wygl\u0105daj\u0105 zupe\u0142nie inaczej ni\u017c pierwsze maszyny, kt\u00f3re powsta\u0142y prawie 150 lat temu, ale ich nisza pozostaje taka sama: obr\u00f3bka ma\u0142ych, cienkich cz\u0119\u015bci, kt\u00f3rych nie mo\u017ce wykona\u0107 \u017cadna inna maszyna. <\/p>\n\n

Gdzie u\u017cywane s\u0105 szwajcarskie maszyny?<\/h2>\n\n

Wyobra\u017a sobie, \u017ce trzymasz mi\u0119dzy d\u0142o\u0144mi d\u0142ugi, cienki kij. Gdyby\u015b mia\u0142 szybko pociera\u0107 d\u0142onie o siebie, aby wprawi\u0107 kij w ruch obrotowy, cz\u0119\u015b\u0107 kija znajduj\u0105ca si\u0119 najbli\u017cej twoich d\u0142oni by\u0142aby najbardziej stabilna, ale koniec kija nie tyle obraca\u0142by si\u0119 wok\u00f3\u0142 w\u0142asnej osi – co kr\u0119ci\u0142by si\u0119 w k\u00f3\u0142ko. Ta koncepcja sprawia, \u017ce szwajcarskie maszyny s\u0105 tak u\u017cyteczne. D\u0142ugie, w\u0105skie cz\u0119\u015bci s\u0105 predysponowane do coraz wi\u0119kszego chybotania si\u0119 w kierunku ko\u0144ca, kt\u00f3ry nie jest utrzymywany przez maszyn\u0119 ze wzgl\u0119du na ich si\u0142\u0119 do\u015brodkow\u0105. W maszynie szwajcarskiej, tuleja prowadz\u0105ca eliminuje problemy, kt\u00f3re mo\u017ce powodowa\u0107, wspieraj\u0105c materia\u0142 tak blisko narz\u0119dzia tn\u0105cego, jak to tylko mo\u017cliwe (nawet 0,020″-0,080″). Nawet przy agresywnych pr\u0119dko\u015bciach jest ma\u0142o prawdopodobne, aby cz\u0119\u015bci si\u0119 odchyli\u0142y lub zosta\u0142y wy\u017c\u0142obione. Chocia\u017c zaleca si\u0119 stosowanie szwajcarskiej maszyny do ka\u017cdej cz\u0119\u015bci o stosunku d\u0142ugo\u015bci do szeroko\u015bci 3:1 lub wi\u0119kszym, wi\u0119kszo\u015b\u0107 szwajcarskich maszyn mo\u017ce bez problemu ci\u0105\u0107 cz\u0119\u015bci o stosunku d\u0142ugo\u015bci do szeroko\u015bci do 20:1. <\/p>\n\n

W przesz\u0142o\u015bci przemys\u0142 medyczny by\u0142 dominuj\u0105cym u\u017cytkownikiem szwajcarskiej obr\u00f3bki skrawaniem. Szczeg\u00f3lnie \u015bruby kostne by\u0142y trudne – je\u015bli nie niemo\u017cliwe – do obr\u00f3bki zgodnie ze specyfikacj\u0105 przy u\u017cyciu standardowych tokarek. \u015aruby wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z szeregiem komplikacji zwi\u0105zanych z obr\u00f3bk\u0105: ich stosunek d\u0142ugo\u015bci do szeroko\u015bci jest cz\u0119sto bardzo wysoki; s\u0105 one w wi\u0119kszo\u015bci obrabiane z tytanu, kt\u00f3ry jest znany ze s\u0142abej przewodno\u015bci cieplnej i prawdopodobie\u0144stwa powodowania problem\u00f3w z obci\u0105\u017ceniem wi\u00f3rami; a ich tolerancje s\u0105 niezwykle w\u0105skie, aby pacjent by\u0142 zar\u00f3wno bezpieczny, jak i wygodny. Nowoczesne \u015bruby kostne maj\u0105 nawet gwinty wielostopniowe, w kt\u00f3rych dwa lub wi\u0119cej gwint\u00f3w przechodzi wok\u00f3\u0142 \u015bruby co najmniej jeden pe\u0142ny obr\u00f3t, zwi\u0119kszaj\u0105c z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 ca\u0142ej cz\u0119\u015bci. Podsumowuj\u0105c, staje si\u0119 jasne, \u017ce szwajcarska obr\u00f3bka skrawaniem jest najlepsz\u0105 opcj\u0105 w takich sytuacjach. <\/p>\n\n

Obecnie niemal ka\u017cda bran\u017ca produkcyjna korzysta ze szwajcarskiej obr\u00f3bki skrawaniem. Poniewa\u017c tolerancje cz\u0119\u015bci klient\u00f3w staj\u0105 si\u0119 coraz bardziej zaw\u0119\u017cone, a margines rentowno\u015bci staje si\u0119 coraz mniejszy, szwajcarska obr\u00f3bka skrawaniem staje si\u0119 coraz bardziej warto\u015bciowa. Nie tylko umo\u017cliwia wi\u0119kszy zakres produkcji cz\u0119\u015bci, ale tak\u017ce podnosi jako\u015b\u0107 istniej\u0105cych cz\u0119\u015bci, jednocze\u015bnie skracaj\u0105c ich czas cyklu. Ka\u017cdy renomowany, wysokowydajny, nowoczesny warsztat lotniczy, naftowy i gazowy, motoryzacyjny, obronny lub elektroniczny b\u0119dzie posiada\u0142 szwajcarsk\u0105 maszyn\u0119. <\/p>\n\n

Jakie materia\u0142y s\u0105 u\u017cywane w szwajcarskiej obr\u00f3bce skrawaniem?<\/h2>\n\n

Maszyny szwajcarskie oferuj\u0105 wyra\u017an\u0105 przewag\u0119 nad konwencjonalnymi tokarkami w zakresie materia\u0142\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 bezpiecznie ci\u0105\u0107. Najcz\u0119\u015bciej szwajcarskie cz\u0119\u015bci s\u0105 obrabiane z popularnych materia\u0142\u00f3w, takich jak aluminium, tytan i stal nierdzewna. Wielu producent\u00f3w wykorzystuje jednak stopy niklu, stal w\u0119glow\u0105, br\u0105z, mosi\u0105dz i mied\u017a. Szwajcarskie maszyny mog\u0105 nawet ci\u0105\u0107 tworzywa sztuczne, cz\u0119sto jako op\u0142acalna i bardziej precyzyjna alternatywa dla formowania wtryskowego przy tworzeniu prototyp\u00f3w. Praktycznie ka\u017cdy sztywny plastik mo\u017ce by\u0107 u\u017cyty, ale najbardziej powszechne s\u0105 poliw\u0119glan i teflon. <\/p>\n\n

Podstawowa konstrukcja tokarek szwajcarskich<\/h2>\n\n

Dwie cechy, kt\u00f3re sprawiaj\u0105, \u017ce tokarka jest standardow\u0105 tokark\u0105 szwajcarsk\u0105, to tuleja prowadz\u0105ca i przesuwny wrzeciennik. Pr\u0119t jest szybko obracany podczas przechodzenia przez tulej\u0119 prowadz\u0105c\u0105. Tuleja ta zapewnia wsparcie niezb\u0119dne do wyeliminowania ugi\u0119cia. Przesuwny wrzeciennik utrzymuje materia\u0142 i przesuwa si\u0119 wzd\u0142u\u017c prowadnic na \u0142o\u017cu maszyny. Narz\u0119dzie pozostaje nieruchome i tnie blisko miejsca, w kt\u00f3rym trzymany jest materia\u0142. <\/p>\n\n

Utrzymuj\u0105c stacjonarne narz\u0119dzie tn\u0105ce sztywno zaparkowane w odleg\u0142o\u015bci 2 mm od materia\u0142u i pozwalaj\u0105c materia\u0142owi przechodzi\u0107 przez narz\u0119dzie, szwajcarscy u\u017cytkownicy mog\u0105 ci\u0105\u0107 bardzo d\u0142ugie, ma\u0142e \u015brednice. Kluczem do osi\u0105gni\u0119cia tego celu jest stan materia\u0142u. W przypadku korzystania z tulei prowadz\u0105cej, konieczne jest u\u017cycie materia\u0142u szlifowanego lub SMQ (Screw Machine Quality). Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce nie mo\u017cna wytoczy\u0107 okr\u0105g\u0142ej cz\u0119\u015bci z materia\u0142u, kt\u00f3ry jest nieokr\u0105g\u0142y. \u015arednice tulei prowadz\u0105cych s\u0105 zazwyczaj szlifowane z dok\u0142adno\u015bci\u0105 +\/- .0002 lub lepsz\u0105. Zaleca si\u0119, aby w przypadku stosowania materia\u0142u szlifowanego o \u015brednicy .4375 u\u017cywa\u0107 tulei prowadz\u0105cej o \u015brednicy .4375. <\/p>\n\n

Najnowsze maszyny szwajcarskie mog\u0105 pracowa\u0107 w trybie Hybrid lub Chucker, w kt\u00f3rym tuleja prowadz\u0105ca jest usuwana z maszyny. Istniej\u0105 r\u00f3wnie\u017c maszyny z g\u0142owic\u0105 rewolwerow\u0105 lub suwakiem, kt\u00f3re przesuwaj\u0105 narz\u0119dzia do nieruchomego materia\u0142u, ale zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 maszyn szwajcarskich nadal posiada tuleje prowadz\u0105ce i przesuwa materia\u0142 do narz\u0119dzia. W ka\u017cdej maszynie szwajcarskiej narz\u0119dzie tokarskie utrzymuje sta\u0142\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107 od punktu podparcia, aby zminimalizowa\u0107 ugi\u0119cie. <\/p>\n\n

Zalety szwajcarskich maszyn<\/h2>\n\n

Szwajcarska maszyna mo\u017ce stanowi\u0107 r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy jedynie rentownym zak\u0142adem obr\u00f3bki skrawaniem a wiod\u0105cym w bran\u017cy warsztatem. Oto jak to zrobi\u0107: <\/p>\n\n